نکات مهم فصل اول شیمی دوازدهم
در این مقاله قصد داریم نکات مهم فصل اول شیمی دوازدهم را به طور جامع و دقیق بررسی کنیم. شما می توانید برای آشنایی با این نکات کلیدی و کاربردی تا پایان مقاله با ما همراه باشید.همچنین جهت داشتن هرگونه سوال با مشاوران انتشارات گیلنا در ارتباط باشید.
همه چیز درباره صابون ها
اسیدهای چرب، نوعی کربوکسیلیک اسید با زنجیره های کربنی بلند هستند، مانند: CH3(CH2)16COOH. چربی ها مخلوطی از اسیدهای چرب و استرهای بلند زنجیر (با جرم مولی زیاد) به شمار می روند.
به نمک های اسیدهای چرب، صابون می گویند. صابون های جامد، نمک سدیم اسید چرب و صابون های مایع، نمک پتاسیم یا آمونیوم اسید چرب هستند. صابون ها دارای دو بخش آنیونی هستند:
- بخش زنجیره هیدروکربنی: این بخش آب گریز است و در نتیجه چربی دوست است، به طوری که سر ناقطبی صابون را تشکیل می دهد.
- بخش COO: این بخش سر قطبی و آب دوست صابون است.
صابون به واسطه سر آب دوست خود در آب حل می شود. از طرفی، ذرات صابون با قسمت چربی دوست خود (بخش ناقطبی آنیونی) با مولکول های چربی تعامل برقرار می کنند. به عبارتی، مولکول های صابون مانند پلی بین مولکول های آب و چربی عمل می کنند و این گونه صابون می تواند مخلوط پایداری از چربی ها را در آب ایجاد کند.این فصل یکی نکات مهم فصل اول شیمی دوازدهم است.شما میتوایند برای دستیابی به نمونه تدریس های استاد عارف ربیعیان وارد لینک شوید.
کلوئیدها
کلوئیدها و سوسپانسیون ها جزء مخلوط های ناهمگن به شمار می روند. ذرات سازنده این مخلوط ها بزرگ تر از ذرات محلول ها هستند و به همین دلیل نور را پخش می کنند.
مسیر عبور نور در میان کلوئیدها قابل مشاهده است، در حالی که در محلول ها این امکان وجود ندارد. ذرات کلوئیدها با گذشت زمان ته نشین نمی شوند، بنابراین می توان گفت که کلوئیدها پایدار هستند. موادی مانند انواع رنگ ها، چسب ها، سرامیک ها، شیر، ژله و سس مایونز نمونه هایی از کلوئیدها هستند. در مقابل، سوسپانسیون ها (مانند شربت معده) ناپایدارند و با گذشت زمان ذرات آن ها ته نشین می شوند.
پاک کننده های غیرصابونی
با افزایش تقاضا برای صابون و کاهش عرضه این محصول، شیمیدانان با استفاده از موادی مانند بنزن و دیگر مواد اولیه صنایع پتروشیمی، موفق به تولید پاک کننده های غیرصابونی شدند.
پاک کننده های خورنده
برخی آلودگی ها مانند رسوباتی که بر روی دیواره کتری، لوله ها و دیگ های بخار ایجاد می شوند، به سطح می چسبند و با صابون و پاک کننده های غیرصابونی از بین نمی روند. برای حذف این آلودگی ها به پاک کننده هایی نیاز داریم که بتوانند با آن ها واکنش شیمیایی داده و به محصولات قابل شستشو تبدیل کنند. به این پاک کننده ها، پاک کننده های خورنده می گویند. مواد مانند هیدروکلریک اسید (جوهر نمک)، سدیم هیدروکسید و سفیدکننده ها از جمله این پاک کننده ها هستند. این مواد از نظر شیمیایی فعال و خورنده اند و بنابراین نباید با پوست تماس داشته باشند.
اسید آرنیوس
اسید آرنیوس به ماده ای اطلاق می شود که در آب حل شده و یون هیدروژن (+H) یا پروتون تولید می کند.
باز آرنیوس
باز آرنیوس نیز به ماده ای گفته می شود که در آب حل شده و یون هیدروکسید (OH) تولید می کند.
هرچه غلظت یون هیدرونیوم (+H) در یک محلول بیشتر باشد، آن محلول اسیدی تر است و هرچه غلظت یون هیدروکسید (OH) بیشتر باشد، محلول بازی تر خواهد بود. همچنین، اگر در یک سیستم غلظت یون های هیدرونیوم و هیدروکسید برابر باشد، آن سیستم خنثی است.
یونش
یونش به فرآیندی گفته می شود که در آن یک ترکیب مولکولی در آب به یون های مثبت و منفی تبدیل می شود.
تعادل
اگر به یاد داشته باشید، در محلول های اسیدهای ضعیف، یون های آبپوشیده به طور همزمان با مولکول های اسید یونیده نشده وجود دارند. در شرایط معین، غلظت تمامی گونه های موجود در محلول ثابت می ماند. این حضور همزمان یون ها و مولکول های یونیده نشده با غلظت ثابت در محلول نشان دهنده این است که محلول اسیدهای ضعیف در آب یک سامانه تعادلی است.
در شیمی دهم یاد گرفتیم که واکنش هایی که می توانند در هر دو جهت رفت (تبدیل واکنش دهنده ها به محصولات) و برگشت (تبدیل محصولات به واکنش دهنده ها) انجام شوند، به عنوان واکنش های برگشت پذیر شناخته می شوند. اگر این واکنش ها در شرایط مناسبی انجام شوند، در نهایت لحظه ای فرا می رسد که سرعت واکنش رفت با سرعت واکنش برگشت برابر می شود. در این حالت، غلظت واکنش دهنده ها و محصولات ثابت می ماند؛ به طوری که همان مقدار از واکنش دهنده ها که در واحد زمان طی واکنش رفت مصرف می شوند، در اثر واکنش برگشت دوباره تولید می شوند. به همین ترتیب، همان مقدار از محصولات که در یک واحد زمان طی واکنش رفت تولید می شوند، در اثر واکنش برگشت مصرف می شوند. در این زمان می گوییم که واکنش به تعادل رسیده است. برای واکنش های تعادلی از نماد ⇋ استفاده می شود.
واکنش های برگشت ناپذیر و تعادل شیمیایی
واکنش برگشت ناپذیر به فرآیندی اطلاق می شود که در آن واکنش دهنده ها به محصولات تبدیل می شوند و این محصولات نمی توانند دوباره به واکنش دهنده ها بازگردند. نمونه هایی از این نوع واکنش ها شامل سوختن مواد آلی و واکنش فلزات قلیایی با آب هستند.
نکات مهم:
واکنش های گرماده: تمامی واکنش هایی که در آن ها تعداد مول های گازی محصولات بیشتر از تعداد مول های واکنش دهنده ها باشد، اغلب برگشت ناپذیر هستند.
شرایط واکنش های برگشت پذیر: اگر در یک واکنش شیمیایی گرما (q) در طرفی قرار گیرد که تعداد مول های گازی کمتر است، آن واکنش به عنوان برگشت پذیر شناخته می شود.
تعادل در واکنش های رفت و برگشت: در سیستم های تعادلی، واکنش ها به طور پیوسته و با سرعت برابر در هر دو جهت رفت و برگشت انجام می شوند، بنابراین مقدار مواد در این واکنش ها ثابت می ماند.
تغییرات قبل از تعادل: پیش از برقراری تعادل در یک واکنش برگشت پذیر، ویژگی هایی مانند غلظت، جرم، حجم، فشار و رنگ تغییر می کنند. اما پس از ایجاد تعادل، غلظت و سایر ویژگی ها ثابت می مانند و تغییر نمی کنند. در این حالت، سرعت تولید هر ماده برابر با سرعت مصرف آن است.
تأثیر ضریب استوکیومتری: میزان تغییر غلظت هر ماده بستگی به ضریب استوکیومتری آن در معادله موازنه شده واکنش دارد. همچنین، غلظت واکنش دهنده ها در واکنش های تعادلی هرگز به صفر نمی رسد.
عامل مؤثر بر ثابت تعادل: تنها عاملی که بر ثابت تعادل تأثیر می گذارد، دماست. تغییر غلظت، فشار، حجم ظرف واکنش یا استفاده از کاتالیزور تأثیری بر مقدار ثابت تعادل (K) ندارد.
ویژگی های ثابت تعادل (K):
مقدار K برای یک واکنش تعادلی در دمای مشخص ثابت است.
مقدار K در دماهای ثابت به مقدار اولیه واکنش دهنده ها و محصولات وابسته نیست.
ثابت یونش اسیدی (Ka)
یونیده شدن اسید در آب به صورت برگشت پذیر انجام می شود. هرچه اسید قوی تر باشد، بیشتر یونیده می شود و در هنگام تعادل، غلظت یون های هیدروژن (+H) در محلول آن بیشتر خواهد بود. بازها نیز مشابه اسیدها دارای ثابت یونش هستند که با Kb نمایش داده می شود.
نکته: به طور کلی نکات مهم فصل اول شیمی دوازدهم ، در دما و غلظت یکسان، هرچه مقدار Kb بیشتر باشد، آن باز قوی تر است.
